Yeşilay, 1 Kasım 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek ve 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulmamasını öngören düzenlemeyi önemli bir başlangıç olarak değerlendirdi. Kurum, çocukların dijital güvenliğinin yalnızca yaş sınırıyla sağlanamayacağını belirterek sosyal medya platformlarına yönelik daha kapsamlı önlemler çağrısında bulundu.
Yeşilay tarafından yapılan değerlendirmede, yeni düzenlemenin 15 yaşını dolduran çocuklar için yaşa uygun hizmetlerin geliştirilmesini ve ebeveyn denetim araçlarının güçlendirilmesini öngördüğü hatırlatıldı.
Çocukların dijital ortamdaki güvenliği ve sağlıklı gelişimi açısından düzenlemeyi değerli bulduklarını belirten Yeşilay, bağımlılıkla mücadelenin yalnızca bireyin davranışlarını değiştirmekle sınırlı olmadığını vurguladı. Kurum, bağımlılık riskini artıran çevresel koşulların, ticari uygulamaların ve dijital ürün tasarımlarının da ele alınması gerektiğine dikkat çekti.
“Risk Sadece Ekran Süresi Değil”
Yeşilay, çocukların dijital dünyada karşı karşıya kaldığı risklerin yalnızca fazla ekran süresinden ibaret olmadığını belirtti.
Sonsuz kaydırma, otomatik oynatma, sürekli bildirimler, kişiselleştirilmiş öneri sistemleri ve sosyal karşılaştırmayı artıran etkileşim mekanizmalarının çocukların dikkatini, uyku düzenini, sosyal ilişkilerini ve ruhsal iyilik hâlini olumsuz etkileyebileceği ifade edildi.
Kurum, sosyal medya platformlarının kullanıcıları mümkün olduğunca uzun süre çevrim içi tutmaya yönelik tasarımlarının da çocukların güvenliği açısından değerlendirilmesi gerektiğini bildirdi.
Yeşilay’dan Platformlara Çağrı
Yeşilay, çocukların dijital güvenliği için platformlarda günlük kullanım sürelerinin yaşa göre sınırlandırılmasını ve koruma mekanizmalarının varsayılan olarak etkinleştirilmesini istedi.
Kurum ayrıca çocuk hesaplarında gece saatlerinde erişimin sınırlandırılması, okul saatlerinde bildirimlerin susturulması, sonsuz kaydırma ve otomatik oynatma gibi özelliklerin kapatılması veya sınırlandırılması çağrısında bulundu.
Algoritmik öneri sistemlerinin de kullanım süresini artırmak yerine çocukların güvenliği, gelişimi, yaşa uygunluk ve dijital iyi oluş ilkeleri doğrultusunda tasarlanması gerektiği belirtildi.
Yeşilay, çocuklara yönelik kişiselleştirilmiş reklamların sınırlandırılmasını, zararlı içeriklerin daha güçlü biçimde engellenmesini ve ebeveyn kontrol araçlarının ücretsiz, anlaşılır ve etkili hale getirilmesini de talep etti.
“Şeffaflık ve Denetim Şart”
Yeşilay, çocukların güvenliğine ilişkin önlemlerin yalnızca teknoloji şirketlerinin gönüllü tercihlerine bırakılmaması gerektiğini vurguladı.
Platformların çocuk hesaplarına ilişkin tasarım tercihleri, algoritmik öneri sistemleri, reklam uygulamaları ve risk azaltıcı önlemlerinin bağımsız denetime açık olması gerektiği ifade edildi.
Ayrıca çocukların dijital güvenliği konusunda düzenli ve standartlaştırılmış şeffaflık raporlarının yayımlanması çağrısı yapıldı.
Mahremiyet Uyarısı
Yaş doğrulama sistemlerinin çocukları korumada önemli olabileceğini belirten Yeşilay, bu süreçte çocukların ve ailelerin kişisel verilerinin gereğinden fazla toplanmaması gerektiğini de vurguladı.
Yaş doğrulama mekanizmalarının veri minimizasyonu, mahremiyet, güvenlik ve çocukların kişisel verilerinin korunması ilkeleriyle uyumlu olması gerektiği kaydedildi.
“Çocuğa Telefonu Bırak Demek Yetmez”
Yeşilay, dijital güvenlikte sorumluluğun yalnızca ailelere yüklenemeyeceğini belirterek, “Çocuğa ‘telefonu bırak’ demek yetmez. Çocuğu telefonu bırakmayı zorlaştıran bir dijital tasarımla baş başa bırakmamak gerekir.” değerlendirmesinde bulundu.
Ailelerin rehberliğinin önemli olduğu ancak ebeveynlerin milyarlarca kullanıcının davranışını yönlendirecek şekilde tasarlanan algoritmalarla tek başına mücadele etmesinin gerçekçi olmadığı ifade edildi.
Bu kapsamda ailelere yönelik dijital ebeveynlik desteğinin yaygınlaştırılması, okullarda dijital iyi oluş, dijital okuryazarlık, siber zorbalıkla mücadele ve güvenli internet eğitimlerinin güçlendirilmesi istendi.
Yeşilay, Türkiye'deki 15 yaş düzenlemesini güçlü biçimde desteklediğini belirterek, düzenlemenin yaşa uygun hizmetler, güvenli tasarım standartları, bağımsız denetim, şeffaflık, mahremiyet güvenceleri ve etkili koruma mekanizmalarıyla tamamlanması gerektiğini bildirdi.
Kurum, çocukları teknolojiden tamamen uzaklaştırmanın doğru bir hedef olmadığını belirterek, teknolojinin çocukların gelişimini destekleyen, güvenli, dengeli ve sağlıklı bir araç haline getirilmesi gerektiğini vurguladı.