Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Ocak ayına ilişkin üretici–market fiyat farklarını, ürün bazlı fiyat değişimlerini ve tarımsal girdi maliyetlerindeki artışları değerlendirdi. Bayraktar, üretici ile market arasındaki en yüksek fiyat farkının havuçta görüldüğünü açıkladı.
Bayraktar, Ocak ayında üretici ve market fiyatları arasındaki farkın havuçta yüzde 278,1 olduğunu belirterek, “Havuçtaki fiyat farkını yüzde 275,8 ile maydanoz, yüzde 229,8 ile pırasa, yüzde 225,7 ile marul takip etti. Havuç ve maydanoz 3,8 kat, pırasa ve marul ise 3,3 kat fazlaya satıldı” dedi.
Üreticide 10 lira 50 kuruş olan havucun markette 39 lira 70 kuruşa, 5 lira 57 kuruş olan maydanozun 20 lira 92 kuruşa, 13 lira 53 kuruş olan pırasanın 44 lira 64 kuruşa, 10 lira 87 kuruş olan marulun ise 35 lira 39 kuruşa satıldığını aktaran Bayraktar, Ocak ayında fiyatı en fazla artan ürünün hem üreticide hem de markette kabak olduğunu, fiyatı en fazla düşen ürünün ise markette kuru fasulye, üreticide pırasa olduğunu söyledi.
Market fiyatları
Ocak ayında markette 41 ürünün 33’ünde fiyat artışı, 7’sinde fiyat düşüşü yaşanırken, 1 üründe fiyat değişimi olmadı.
Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 67,2 ile kabak olurken, onu yüzde 54,1 ile sivribiber, yüzde 48,5 ile patlıcan, yüzde 41,7 ile salatalık izledi.
Fiyatı en fazla düşen ürün ise yüzde 14,6 ile kuru fasulye oldu. Kuru fasulyedeki düşüşü pırasa (%9,4), portakal (%5,7) ve patates (%5) takip etti.
Üretici fiyatları
Üreticide ise Ocak ayında 33 ürünün 19’unda fiyat artışı, 6’sında fiyat düşüşü görülürken, 8 üründe fiyat değişimi yaşanmadı.
Üreticide en fazla fiyat düşüşü yüzde 11 ile pırasada görüldü. Pırasayı yumurta (%7), karnabahar (%4,4) ve zeytinyağı (%2,3) izledi.
En fazla fiyat artışı ise yüzde 179,2 ile kabakta gerçekleşti. Kabaktaki artışı sivribiber (%119,7), salatalık (%118,8) ve patlıcan (%100,5) takip etti.
Fiyat artışlarının nedenleri
Bayraktar, seralarda güzlük sezonun sona erdiğini ve baharlık sezon dikimlerinin yapıldığını belirterek, bu geçiş döneminde ürünlerin henüz hasat olgunluğuna ulaşmaması nedeniyle arzın azaldığını ve fiyatların yükseldiğini ifade etti.
Soğuk hava koşullarının verimi düşürdüğünü vurgulayan Bayraktar, Antalya, Mersin ve Muğla başta olmak üzere kıyı illerinde Ocak ayının son haftasında yaşanan aşırı yağış, fırtına, hortum ve dolu afetlerinin de fiyat artışlarında etkili olduğunu söyledi.
Talep azalmasının karnabahar ve pırasa fiyatlarını düşürdüğünü belirten Bayraktar, yumurta fiyatlarının ise iç piyasadaki arz fazlası ve sofralık yumurta ihracatına yönelik kısıtlamalar nedeniyle gerilediğini kaydetti.
Girdi maliyetleri artıyor
Girdi fiyatlarındaki artışlara da dikkat çeken Bayraktar, Ocak ayında Aralık ayına göre amonyum nitrat gübresinin yüzde 6,2, amonyum sülfat gübresinin yüzde 1,1, 20.20.0 kompoze gübresinin yüzde 1, üre gübresinin yüzde 0,8 arttığını, DAP gübresinin ise yüzde 0,5 düştüğünü söyledi.
Son bir yılda gübre fiyatlarında ciddi artışlar yaşandığını belirten Bayraktar, 20.20.0 kompoze gübresinin yüzde 39,9, üre gübresinin yüzde 38,2, DAP gübresinin yüzde 35,7 arttığını ifade etti.
Ocak ayında besi yeminin yüzde 5,6, süt yeminin yüzde 4,2 arttığını aktaran Bayraktar, yıllık bazda besi yemindeki artışın yüzde 33,1, süt yemindeki artışın ise yüzde 30 olduğunu söyledi. Elektrik fiyatlarının yıllık yüzde 12,8, tarım ilacı fiyatlarının yüzde 35,9 arttığını kaydeden Bayraktar, mazot fiyatlarının aylık yüzde 7,7, yıllık ise yüzde 21,8 oranında yükseldiğini belirtti.