Ordu SGK İl Müdürü Mehmet Yaşar Günay’dan işveren ve çalışanlara önemli çağrı
Mehmet Yaşar Günay, Sosyal Güvenlik Haftası kapsamında yaptığı kapsamlı açıklamada kayıt dışı istihdamın yalnızca çalışanları değil, işverenleri, sosyal güvenlik sistemini ve ülke ekonomisini de derinden etkileyen ciddi bir sorun olduğuna dikkat çekti. Günay, sigortasız işçi çalıştırmanın yanı sıra çalışanların eksik gün ya da düşük ücretle bildirilmesinin de kayıt dışı istihdam kapsamında değerlendirildiğini belirterek, işletmeleri yasal yükümlülüklere eksiksiz uymaya davet etti.
“SİGORTALI ÇALIŞMAK HEM HAK HEM ZORUNLULUKTUR”
Çalışanların sigortalı olarak çalıştırılmasının anayasal güvence altında olduğunu ifade eden Günay, işverenlerin sigortasız işçi çalıştırma hakkının bulunmadığını söyledi.
Çalışanların kendi rızalarıyla sigortasız çalışmayı kabul etmelerinin de hukuken geçerli olmadığını belirten Günay, “İyi niyetle yapılan bazı uygulamalar dahi ilerleyen süreçte işverenleri ağır cezalarla karşı karşıya bırakabilir. Bu nedenle mevzuattan taviz verilmemesi büyük önem taşımaktadır” dedi.
HAK KAYBI YAŞAMAMAK İÇİN KAYIT DIŞINA YÖNELİYORLAR
Özellikle emekli aylığı, dul ve yetim maaşı alanlar ile sosyal yardım yararlanıcılarının bazı durumlarda hak kaybı yaşamamak adına kayıt dışı çalışmaya yöneldiğinin tespit edildiğini belirten Günay, işverenlerin bu tür taleplere kesinlikle olumlu yaklaşmaması gerektiğini ifade etti. Günay, kayıt dışı çalışmanın kısa vadede avantaj gibi görünse de hem çalışan hem de işveren açısından telafisi zor sonuçlar doğurduğunu söyledi.
EMEKLİLİKTEN SAĞLIK HAKKINA KADAR BÜYÜK RİSK
Kayıt dışı çalışan bireylerin sosyal güvenlik sisteminin sunduğu temel haklardan mahrum kaldığını vurgulayan Günay, şu değerlendirmelerde bulundu: “Sigortasız çalışan kişiler emeklilik hakkını kaybetmekte, iş göremezlik durumunda malullük aylığından yararlanamamakta ve vefat halinde geride kalan aile bireyleri ölüm aylığı güvencesinden mahrum kalmaktadır. Ayrıca işsizlik sigortası hakkı ortadan kalkmakta, sağlık hizmetlerinden yararlanma konusunda ciddi mağduriyetler yaşanmaktadır.”
İş kazası ve meslek hastalıkları konusunda da kayıt dışı çalışanların büyük risk altında olduğunu belirten Günay, çalışanların yasal koruma mekanizmalarının dışında kaldığını ifade etti.
TEMEL İŞÇİ HAKLARI DA KAYBOLUYOR
Kayıt dışı istihdamın yalnızca sosyal güvenlik sisteminden kopuş anlamına gelmediğini söyleyen Günay, çalışanların iş mevzuatının sağladığı temel haklardan da mahrum bırakıldığını belirtti. Sigortasız çalışan kişilerin kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin, hafta tatili, fazla mesai ve analık izni gibi birçok temel haktan yararlanamadığını kaydeden Günay, güvencesiz çalışma koşullarının çalışan motivasyonunu ve iş verimini de olumsuz etkilediğini söyledi.
İŞVERENLERE AĞIR CEZA VE MALİ RİSK UYARISI
Sosyal güvenlik uygulamalarında öncelikli hedefin cezalandırmak değil rehberlik etmek olduğunu ifade eden Günay, buna rağmen kayıt dışı istihdamın tespit edilmesi halinde işletmelerin çok ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalabileceğini vurguladı.
Günay, “Kayıt dışı istihdamın tespiti halinde yüksek idari para cezaları uygulanmakta, işverenlerin yararlandığı prim teşvikleri iptal edilmekte ve özellikle iş kazalarında çok ağır hukuki ve mali sorumluluklar doğmaktadır. Bu durum işletmelerin ticari faaliyetlerini sürdürülemez hale getirebilecek boyutlara ulaşabilmektedir” diye konuştu.
“HAKSIZ REKABET ORTAYA ÇIKIYOR”
Kayıt dışı istihdamın ekonomiye verdiği zararların yalnızca bireysel olmadığını belirten Günay, bu durumun piyasada haksız rekabete yol açtığını söyledi. Vergi ve prim kayıplarının arttığını, sosyal güvenlik sisteminin zarar gördüğünü ifade eden Günay, kayıt dışı ekonominin büyümesiyle birlikte gelir dağılımındaki adaletsizliğin de derinleştiğini kaydetti.
Ekonomik verilerin güvenilirliğinin zedelendiğini belirten Günay, sağlıklı ekonomik politikaların oluşturulmasının da zorlaştığını dile getirdi.
ÇALIŞANLARA “HAKLARINIZI KONTROL EDİN” ÇAĞRISI
Çalışanların sigorta durumlarını kolaylıkla kontrol edebileceklerini ifade eden Günay, e-Devlet sistemi üzerinden hizmet dökümü sorgulaması yapılabileceğini söyledi. Ayrıca ALO 170 Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi’nin 7 gün 24 saat hizmet verdiğini belirten Günay, vatandaşların SGK il ve merkez müdürlüklerine doğrudan başvurabileceğini kaydetti.
Sigortasız çalıştırıldığını düşünen çalışanların ise ALO 170, CİMER ve SGK müdürlükleri aracılığıyla ihbar ve şikâyette bulunabilecekleri ifade edildi.
ÜCRETLER BANKA ÜZERİNDEN ÖDENMELİ
Türkiye genelinde 3 ve daha fazla işçi çalıştıran işletmelerde ücret ödemelerinin banka aracılığıyla yapılmasının yasal zorunluluk olduğuna dikkat çeken Günay, bu kurala uyulmaması halinde her çalışan ve her ay için ayrı ayrı idari para cezası uygulanabileceğini söyledi.
“KAYITLI İSTİHDAM GELECEĞE YAPILAN YATIRIMDIR”
Açıklamasının sonunda kayıtlı istihdamın sadece bir yasal zorunluluk olmadığını vurgulayan Günay, şu ifadeleri kullandı: “Kayıtlı istihdam; çocuklarımızın geleceğine, işletmelerimizin sürdürülebilirliğine ve ülkemizin ekonomik gücüne yapılan en büyük yatırımdır. Sosyal Güvenlik Haftası vesilesiyle tüm işverenlerimizi ve çalışanlarımızı bu ortak sorumluluğa sahip çıkmaya davet ediyoruz.”