Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, TZOB tarafından yaklaşık 20 yıldır düzenli olarak yapılan aylık üretici ve market fiyat araştırmasının Aralık ayı sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Bayraktar, çalışmanın masa başında değil, sahada ve belgeli verilerle gerçekleştirildiğini vurguladı.
Bayraktar, TZOB’un fiyat çalışmalarının temel amacının üreticinin emeğinin karşılığını alıp almadığını ortaya koymak, tüketicinin neden yüksek fiyatlarla karşılaştığını açıklamak ve spekülatif fiyat hareketlerine dikkat çekmek olduğunu ifade etti. Açıklanan verilerin Türkiye genelinde beş bölgeden, farklı satış kanallarından alınan fiyatların ortalamasına dayandığını belirtti.
Yıllık Fiyat Değişimleri: En Fazla Artış Limonda
2025 yılı verilerine göre markette takip edilen 41 ürünün 28’inde fiyat artışı, 13’ünde ise düşüş yaşandı. Market fiyatlarında yıllık bazda en fazla artış yüzde 133,4 ile limonda görülürken, limonu elma, fındık ve Antep fıstığı izledi. En fazla fiyat düşüşü ise yüzde 40,6 ile beyaz lahana oldu.
Üretici tarafında ise takip edilen 33 ürünün 16’sında fiyat artışı, 15’inde düşüş yaşandı. Üreticide en fazla fiyat artışı yüzde 343,4 ile limonda görülürken, en fazla düşüş yüzde 58,8 ile sivri biberde kaydedildi.
Aralık Ayında Fiyat Makası Rekor Seviyede
Aralık ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkının en fazla havuçta görüldüğünü belirten Bayraktar, havucun markette üretici fiyatının 4,2 katına satıldığını söyledi. Havuçtaki farkı mandalina, kabak ve yeşil soğan izledi.
Aralık ayında markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 97,5 ile kabak olurken, en fazla düşüş yüzde 16,1 ile ayçiçek yağında yaşandı. Üreticide ise fiyatı en fazla artan ürün mandalina, en fazla düşen ürün beyaz lahana oldu.
Fiyat Artışlarının Nedeni Arz Daralması
Bayraktar, sera ürünlerinde güzlük sezonun sona ermesi ve baharlık ürünlerin henüz hasada gelmemesi nedeniyle arzın azaldığını, bu durumun salatalık, patlıcan, kabak ve domates fiyatlarını artırdığını ifade etti. Kuru soğan, patates ve bazı sebzelerde ise talep yetersizliği ve arz fazlası nedeniyle fiyatların gerilediğini belirtti.
Girdi Maliyetleri Artmaya Devam Ediyor
Aralık ayında tarımsal girdi fiyatlarındaki artışın sürdüğünü kaydeden Bayraktar, yıllık bazda gübre fiyatlarının yüzde 30 ila 50 arasında arttığını söyledi. Yem fiyatlarında da yıllık artış yüzde 30’a yaklaşırken, tarım ilaçları fiyatlarının son bir yılda yüzde 27 oranında yükseldiği belirtildi. Elektrik fiyatları yıllık yüzde 12,8 artarken, mazot fiyatları aylık düşüş göstermesine rağmen yıllık bazda yüzde 21,9 oranında arttı.
Bayraktar, üretici ile market arasındaki fiyat farkının nedenlerinin doğru analiz edilmesi gerektiğini vurgulayarak, bu farkın aşırı açıldığı durumlarda spekülatif faaliyetlere karşı ilgili kurumların harekete geçmesinin önemine dikkat çekti.