4 Mart 2026 Çarşamba

ENDEKS İLE ALGI

Yayınlanma: 11.12.2025 09:25 · Yazar: Şafak Deliçakar

 

Herkesin malumu ki, ülkemizde tarım sektöründeki üretimde bir daralma yani küçülme ve buna bağlı fahiş fiyat artışları var. Bu konuda zaten iktidar da muhalefet de hemfikir durumdalar.

Ancak bu durumun topluma aktarılış biçiminde hemfikir değiller.

Meclisteki bütçe görüşmelerinde Cumhurbaşkanı Yardımcısı Sayın Cevdet Yılmaz, “ülkemiz tarımda yüzde eksi on iki (%-12) BÜYÜDÜ” şeklinde bir ifade kullandı.

Ülkenin tarımda büyümediğinden emin olan ana muhalefet partisi CHP Genel Başkanı Sayın Özgür Özel de bu ifadeyi eleştirerek “ülkemiz tarımda yüzde eksi on iki (%-12) KÜÇÜLDÜ” şeklinde düzeltti!

Oysa Cumhurbaşkanı Yardımcısı Sayın Cevdet Yılmaz’ın ifadesi maddi gerçeği yansıtıyor ve doğruydu. CHP Genel Başkanı Sayın Özgür Özel’in ifadesi ise maddi gerçeğe aykırı ve yanlıştı. Aslında her ikisinin tek ortak noktası algıları yönetmekti.

Ekonomide büyüme ve küçülme şeklinde kavramlar, ifadeler ve anlatımlar vardır. Ancak ekonomik terimler içinde “Küçülme Endeksi” diye bir kavram yoktur. “Büyüme Endeksi” vardır.

Büyüme Endeksi eksi yönde ise yani küçülmüş ise yani endeks sayısı negatif ise önüne eksi (-) konularak ifade edilir. Ama büyüme endeksi artı yönde ise yani büyümüş ise, endeks sayısı pozitif (+) ve doğal sayılar ile ifade edilir.  

Şöyle ki;

Endeks sayısı eksi ise yani negatif ise ve pozitif ifade olan BÜYÜME kelimesinin önüne gelmişse, büyüme kelimesini aksine yani tersine çevirir KÜÇÜLME yapar.

Ya da endeks sayısı artı ise yani pozitif ise ve negatif ifade olan KÜÇÜLME kelimesinin önüne gelmişse, küçülme kelimesini aksine yani tersine çevirir BÜYÜME yapar.

Mantıkta ve matematikte %-12 Büyüme demek, %12 Küçülme demektir. Ya da %12 Küçülme demek, %-12 Büyüme demektir.

Yani iktidardaki siyasi “%-12 Büyüme” dediğinde aslında %12 Küçülmeyi ifade etmiştir. Ekonomik literatüre göre bu “Büyüme Endeksi” ifadesi doğrudur.

Ama muhalif siyasi, bu ekonomik ifadenin algıları doğru yönetmediğini düşündüğünden bunu düzeltmek istemiştir. Ancak “%-12 Küçüldü” şeklindeki düzeltmesi doğru olmamıştır. Çünkü %-12 Küçüldü demek %12 Büyüme demektir. Dolayısıyla algıları yöneteyim derken küçülen üretimi büyütmüştür.

TV’deki Güldür Güldür Show programındaki bir skeçte buna benzer bir ironi yapılmıştı seyredenler hatırlayacaktır. “İşsizlik oranı %20” demek yerine algı yönetmek için “İstihdam oranı %80” şeklinde bir ironi yapılmıştı.

AK Parti Grup Başkan Vekili Muhammed Emin Akbaş da bir TV söyleşisinde ülkemizdeki %50 lik zamları savunurken “Fransa’da enflasyonun %7 olduğunu yani ürün fiyatlarının 7 kat arttığını” söylemişti.

CHP’nin önceki Genel Başkanı Sayın Kemal Kılıçdaroğlu da bir parti grubu konuşmasında “Elimde MAN adasına kaçırılan paraların dekontları var” diyerek giden değil Man adasından ülkemize gelen paraların dekontlarını göstermişti.

Maalesef siyasilerimizin birçoğunun teknik terimler konusunda ciddi eksiklikleri var. Ama algı yönetme konusunda hiçbirinin eline su dökemezsiniz.

Mantık, matematik veya ekonomi bilmeden siyasetçi olmak mümkün. Ama siyaset yapayım algı yöneteyim derken onca ekonomistin yer aldığı bir yapıdaki insanlara danışmadan cehaleti ispat etmek hoş olmuyor.